Κρίση άσθματος τη νύχτα στην Κύπρο: Επιλογές φαρμακείου και επειγόντων

Το άσθμα ξεσπάει τις περισσότερες φορές το βράδυ. Η θερμοκρασία πέφτει, η σκόνη του υπνοδωματίου συσσωρεύεται και η σύσπαση των βρόγχων αυξάνεται. Όσοι το έχουν ξέρουν: αν η συσκευή λείπει ή έχει αδειάσει, αυτή είναι μία από τις πιο τρομακτικές νύχτες του χρόνου.

Αυτός ο οδηγός εξηγεί πότε καλείτε 112, πότε αρκεί ένα εφημερεύον φαρμακείο, ποια εισπνεόμενα κυκλοφορούν στην Κύπρο και πώς λειτουργεί το ΓεΣΥ μετά την κρίση.

Πρώτο: Πόσο σοβαρή είναι αυτή η κρίση;

Δεν είναι όλες οι κρίσεις ίδιες. Διαβάστε το σώμα σας πριν τρέξετε.

Σοβαρή κρίση — Καλέστε 112 αμέσως

Καλέστε το 112 αν εμφανίσει οποιοδήποτε από τα παρακάτω:

• Δεν μπορείτε να ολοκληρώσετε μια πρόταση χωρίς να σταματήσετε για αναπνοή.
• Συριγμός που γίνεται σιωπηλός — επικίνδυνο σημάδι, σημαίνει ότι ο αέρας δεν περνάει.
• Μπλε σκούρα χείλη ή νύχια (κυάνωση).
• Σύγχυση, λήθαργος, υπνηλία ή «αποστασιοποίηση».
• Καρδιά πάνω από 130 παλμούς ανά λεπτό σε ενήλικα, ή πολύ γρήγορη ψηλή αναπνοή σε παιδί.
• Δεν βελτιώνεστε μετά από 4–10 ψεκασμούς της συσκευής διάσωσης σε διάστημα 10–20 λεπτών.

Στο τηλέφωνο με το 112: πείτε «κρίση άσθματος», την ηλικία, αν χρησιμοποιήσατε ήδη φάρμακο και πόσο.

Ήπια έως μέτρια κρίση — Φαρμακείο και αυτοφροντίδα

Αν:

• Μπορείτε να μιλήσετε σε προτάσεις 5–7 λέξεων.
• Ο συριγμός είναι αισθητός αλλά υπάρχει αναπνοή.
• Το βραχύχρονης δράσης εισπνεόμενο (αν το έχετε) σας βοηθάει.
• Δεν υπάρχει κυάνωση ή σύγχυση.

Τότε ένα εφημερεύον φαρμακείο και ένα νέο εισπνεόμενο σαλβουταμόλης (Ventolin) είναι συνήθως αρκετό.

Πρώτα 10 λεπτά — Τι κάνετε

1. Κάθεστε όρθιοι. Όχι ξαπλωμένοι. Καθίστε σε καρέκλα με τα πόδια κάτω. Αυτή η θέση ανοίγει τους πνεύμονες.
2. Πάρτε ψεκασμό σαλβουταμόλης (συσκευή «μπλε»). Ένας ψεκασμός, μία ανάσα, βαθιά, κρατήστε 10 δευτερόλεπτα. Επαναλάβετε μέχρι 4 φορές με ένα λεπτό διάστημα.
3. Χαλάρωση και αργές αναπνοές όσο μπορείτε. Ο πανικός σφίγγει τους βρόγχους περισσότερο.
4. Καθαρός αέρας: ανοίξτε παράθυρο μακριά από καπνό, μαγκάλι ή σκόνη.
5. Επανεκτίμηση στα 10 λεπτά. Αν δεν είστε αισθητά καλύτερα, πηγαίνετε ή καλέστε για να σας μεταφέρουν.

Αν δεν έχετε καθόλου εισπνεόμενο, μπορείτε ταυτόχρονα: ένα άτομο πάει σε εφημερεύον φαρμακείο, εσείς μένετε σε ασφαλή στάση, και αν χειροτερέψετε καλείτε 112.

Φάρμακα για το άσθμα στην Κύπρο

Βραχύχρονης δράσης («ανακούφισης»)

• Salbutamol — εμπορικές ονομασίες Ventolin, Aerolin.
  • Inhaler κουτάκι (MDI) 100 mcg ανά ψεκασμό.
  • Διαθέσιμη και η αμπούλα νεφελοποίησης για νοσοκομείο.
• Terbutaline — Bricanyl turbohaler.

Μακρόχρονης δράσης («ελέγχου»)

Συνήθως απαιτούν συνταγή και τακτική χρήση:

• Εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή (Pulmicort budesonide, Flixotide fluticasone).
• Συνδυασμοί κορτικοστεροειδούς και μακράς δράσης βρογχοδιασταλτικού (Seretide, Symbicort, Foster).
• Μοντελουκάστη (Singulair) σε χάπι.

Νόμος και πρακτική: Η σαλβουταμόλη απαιτεί συνταγή στην Κύπρο. Σε επείγουσα περίπτωση, ένας εφημερεύων φαρμακοποιός μπορεί να σας δώσει μία μονάδα χωρίς συνταγή υπό την επαγγελματική του ευθύνη και να σας στείλει σε γιατρό για τακτική παρακολούθηση. Δεν είναι εγγυημένο σε κάθε φαρμακείο. Καλέστε πρώτα.

Πώς βρίσκετε το νυχτερινό φαρμακείο

• Νυχτερινά φαρμακεία Λευκωσίας
• Νυχτερινά φαρμακεία Λεμεσού
• Νυχτερινά φαρμακεία Λάρνακας
• Νυχτερινά φαρμακεία Πάφου
• Νυχτερινά φαρμακεία Αμμοχώστου

Πλήρης οδηγός: Πώς βρίσκετε νυχτερινό φαρμακείο στην Κύπρο.

Τι ζητάει να ξέρει ο φαρμακοποιός

• Ηλικία και βάρος (για παιδιά).
• Αν έχετε ήδη διάγνωση άσθματος.
• Πιο πρόσφατη συνταγή ή κουτί φαρμάκου που χρησιμοποιείτε.
• Άλλα φάρμακα και αλλεργίες.
• Ο πιο πρόσφατος αριθμός παλμών και η συχνότητα αναπνοών αν τα έχετε.

Φέρτε την παλιά συσκευή, ακόμα κι αν έχει αδειάσει. Το όνομα της δραστικής ουσίας στο κουτί λύνει πολλά.

Νοσοκομειακή επιλογή

Αν η σαλβουταμόλη δεν λύνει το πρόβλημα ή είναι σοβαρή κρίση, το επείγον τμήμα κάνει:

• Νεφελοποίηση σαλβουταμόλης ή/και ιπρατρόπιου.
• Χορήγηση οξυγόνου.
• Συστηματικά κορτικοστεροειδή (πρεδνιζολόνη).
• Παρακολούθηση SpO₂ και ρυθμού αναπνοής.

Το Νοσοκομείο Λευκωσίας, το Νοσοκομείο Λεμεσού, το Νοσοκομείο Λάρνακας, το Νοσοκομείο Πάφου και το Νοσοκομείο Αμμοχώστου διαθέτουν τμήμα επειγόντων 24/7. Είναι όλα ενταγμένα στο ΓεΣΥ. Για επείγον δεν χρειάζεται προηγούμενη επίσκεψη σε γενικό γιατρό.

Κάλυψη ΓεΣΥ

Τα εισπνεόμενα είναι εντός θετικού καταλόγου ΓεΣΥ. Με τη συνταγή του γιατρού σας θα πληρώσετε 1 ευρώ ανά εισπνεόμενο, με ανώτατο όριο 10 ευρώ ανά συνταγή και ετήσιο πλαφόν 150 ευρώ. Σε πολλούς ασθενείς με σταθερή θεραπεία ο γιατρός ΓεΣΥ μπορεί να εκδώσει επαναλαμβανόμενη συνταγή. Επίσημες πληροφορίες στις Φαρμακευτικές Υπηρεσίες του Υπουργείου Υγείας.

Πρόληψη μετά την κρίση

Μέσα στις επόμενες 24–48 ώρες:

• Δείτε τον γιατρό σας. Αν δεν έχετε γενικό γιατρό ΓεΣΥ, εγγραφείτε σε έναν.
• Ζητήστε σχέδιο δράσης άσθματος σε χαρτί — τι κάνετε αν η κορυφαία ροή πέσει, πόσους ψεκασμούς και πότε καλείτε γιατρό.
• Σκεφτείτε αν χρειάζεστε εισπνεόμενο ελέγχου καθημερινό. Συχνά οι κρίσεις είναι σημάδι ότι η θεραπεία ελέγχου δεν φτάνει.
• Καταγράψτε πιθανούς εκλυτικούς παράγοντες (σκόνη, ζώα, στρες, αλκοόλ, παστά, κρύος αέρας, πολύ ζεστός νοτιάς, σκόνη από Σαχάρα).

Σκόνη της Σαχάρας και άσθμα στην Κύπρο

Στην Κύπρο μια κλασική παράγοντας έξαρσης είναι η αφρικανική σκόνη που μεταφέρει νότιοι άνεμοι. Ελέγχετε την ποιότητα αέρα: όταν αναβαθμίζεται η ορατότητα και ο ουρανός γίνεται καστανός, οι ασθενείς με άσθμα συχνά χρειάζονται την συσκευή πιο νωρίς. Έχετε πάντα ενεργό inhaler ανακούφισης. Φοράτε μάσκα FFP2 αν βγείτε έξω.

Συχνές ερωτήσεις

Μπορώ να αγοράσω Ventolin χωρίς συνταγή τη νύχτα; Νομικά απαιτείται συνταγή. Σε γνήσια έκτακτη ανάγκη, πολλοί εφημερεύοντες φαρμακοποιοί θα διαθέσουν μία μονάδα και θα σας στείλουν για συνταγή. Η πρακτική ποικίλει. Καλέστε εκ των προτέρων.

Μήπως να πάω κατευθείαν στο νοσοκομείο; Σε σοβαρά συμπτώματα, ναι, και καλύτερα με 112. Σε ήπια έως μέτρια, το φαρμακείο είναι ταχύτερο και ίσως αρκετό.

Παίρνω παρακεταμόλη μαζί; Όχι για το άσθμα, εκτός κι αν έχετε πόνο ή πυρετό συνοδό. Η ιβουπροφαίνη μπορεί να ενεργοποιήσει κρίση σε μικρό ποσοστό ατόμων με άσθμα — αν είναι η πρώτη σας φορά, αποφύγετέ την.

Εγγύσημα τουρίστα — δεκτή στην Κύπρο; Συνταγές από κράτος-μέλος ΕΕ συνήθως ναι. Φέρτε το πρωτότυπο κουτί ή φωτογραφία.

1402 ή 112; Σε επείγον αναπνευστικό, καλείτε 112. Το 1402 είναι η γενική γραμμή πληροφοριών του ΓεΣΥ, όχι γραμμή έκτακτης ιατρικής βοήθειας 24 ώρες.

Πηγές

Υπουργείο Υγείας Κύπρου — Φαρμακευτικές Υπηρεσίες. Το πρόγραμμα εφημερευόντων φαρμακείων ενημερώνεται καθημερινά από τον Παγκύπριο Φαρμακευτικό Σύλλογο και παρουσιάζεται live στο CyNightMeds.