Ξαφνική αλλεργική αντίδραση τη νύχτα στην Κύπρο: Τι κάνετε

Έντονος κνησμός. Πομφοί που μεγαλώνουν. Πρησμένα χείλη. Σφίξιμο στο λαιμό. Σε αλλεργική αντίδραση, ο χρόνος μετράει περισσότερο από οτιδήποτε άλλο. Αυτός ο οδηγός σας λέει πώς να ξεχωρίσετε το επικίνδυνο από το ήπιο, τι κάνετε στα πρώτα δέκα λεπτά και πού βρίσκετε φάρμακο τη νύχτα στην Κύπρο.

Πρώτο βήμα: Αναφυλαξία ή ήπια αλλεργία;

Δύο εικόνες, εντελώς διαφορετικός χειρισμός.

Αναφυλαξία — Καλέστε 112 αμέσως

Είναι ιατρικό επείγον. Καλέστε 112 χωρίς να σκεφτείτε δεύτερη φορά αν εμφανίζονται οποιαδήποτε από αυτά:

Δυσκολία στην αναπνοή ή συριγμός που χειροτερεύει.
Πρήξιμο της γλώσσας, του λαιμού ή των χειλιών που εμποδίζει την κατάποση ή την αναπνοή.
Πτώση πίεσης: ζάλη, λιποθυμία, χλωμό δέρμα, ταχυκαρδία.
Συνδυασμός εξανθήματος και κοιλιακών συμπτωμάτων (πόνος, εμετός) ή κνησμού γενικευμένου με αναπνευστικά συμπτώματα.
Απώλεια συνείδησης ή ξαφνική σύγχυση.

Η αναφυλαξία μπορεί να συμβεί από φαγητό (ξηρούς καρπούς, σουσάμι, οστρακοειδή, αυγά, γάλα, ψάρι, σιτάρι), από τσίμπημα σφήκας ή μέλισσας, από φάρμακα (αντιβιοτικά, ΜΣΑΦ), ή από λάτεξ.

Στο τηλέφωνο με το 112: πείτε «αναφυλαξία», την ηλικία, τη διεύθυνση και τη γνωστή αλλεργία αν υπάρχει.

Επένδυση: Εάν έχετε ένα EpiPen ή Anapen

Χρησιμοποιήστε το τώρα, στον μηρό, μέσα από τα ρούχα αν χρειάζεται.
Καλέστε αμέσως μετά το 112 (ή ταυτόχρονα).
Ξαπλώστε τον ασθενή με τα πόδια ψηλά, εκτός κι αν αναπνέει δύσκολα — τότε καθιστή στάση.
Ένα EpiPen μπορεί να μην επαρκεί. Μπορεί να χρειαστείτε δεύτερη δόση μετά από 5–15 λεπτά. Σε όλες τις περιπτώσεις, ο ασθενής πρέπει να μεταφερθεί σε νοσοκομείο.

Ήπια αλλεργική αντίδραση

Αν τα συμπτώματα περιορίζονται σε:

Πομφοί ή κνίδωση σε ένα τμήμα του σώματος.
Κοκκίνισμα στο δέρμα.
Κνησμό.
Φτέρνισμα ή μύτη που τρέχει.
Συμπτώματα που δεν χειροτερεύουν.

Τότε ένα νυχτερινό φαρμακείο και ένα αντιισταμινικό συνήθως αρκούν.

Αντιισταμινικά διαθέσιμα στην Κύπρο

Διατίθενται χωρίς συνταγή:

Σετιριζίνη — εμπορικές ονομασίες Zyrtec, Reactine.
Λοραταδίνη — εμπορικές ονομασίες Claritine, Lorano.
Δεσλοραταδίνη — εμπορική ονομασία Aerius.
Φεξοφεναδίνη — Telfast.

Η μη υπνηλωτική γενιά είναι κατάλληλη για ενήλικες και παιδιά πάνω από κάποια ηλικία ανά σκεύασμα. Διαβάστε το φύλλο οδηγιών. Ρωτήστε τον φαρμακοποιό σχετικά με τη δόση.

Για παιδιά υπάρχουν σιρόπια και σταγόνες. Σε σοβαρότερες αλλά μη απειλητικές αντιδράσεις, ο φαρμακοποιός μπορεί να συστήσει υδροκορτιζόνη τοπικά για το δέρμα.

EpiPen και Anapen στην Κύπρο

Η αδρεναλίνη σε αυτοχορηγούμενη μορφή κυκλοφορεί στην Κύπρο σε δύο εμπορικές ονομασίες:

EpiPen (0,3 mg για ενήλικες, 0,15 mg για παιδιά).
Anapen (0,5 mg, 0,3 mg, 0,15 mg).

Χρειάζεται συνταγή γιατρού. Είναι κάτω από κάλυψη ΓεΣΥ για τους εγγεγραμμένους με τεκμηριωμένο ιστορικό αναφυλαξίας.

Πάντα ελέγξτε την ημερομηνία λήξης. Η αδρεναλίνη αλλοιώνεται.
Φυλάξτε σε θερμοκρασία 15–25°C. Όχι ψυγείο, όχι αυτοκίνητο.
Δύο μονάδες στο σπίτι, μία στη τσάντα.

Αν είστε σε τουριστική περιοχή και δεν έχετε εφεδρεία, ένας γενικός γιατρός με νυχτερινή εφημερία μπορεί να εκδώσει συνταγή και ένα εφημερεύον φαρμακείο να σας το προμηθεύσει. Καλέστε εκ των προτέρων.

Πώς βρίσκετε το νυχτερινό φαρμακείο

Επιλέξτε την επαρχία σας:

Καλέστε πρώτα το φαρμακείο. Αν το συγκεκριμένο σκεύασμα δεν είναι σε στοκ, ο φαρμακοποιός μπορεί να σας στείλει σε άλλο σημείο εφημερίας. Πλήρης οδηγός: Πώς βρίσκετε νυχτερινό φαρμακείο στην Κύπρο.

Πρακτικές οδηγίες όσο περιμένετε

Απομακρύνετε την αιτία αν είναι ορατή: τσίμπημα μέλισσας με προσοχή να μη σπάσει ο σάκος δηλητηρίου, λάτεξ γάντι.
Μην πίνετε νερό ή φάρμακα από το στόμα αν δυσκολεύεστε να καταπιείτε ή είστε ασταθής.
Μετρήστε την αναπνευστική σας συχνότητα και βήχα — βοηθάει τους διασώστες.
Φωτογραφία: τραβήξτε φωτογραφία της συσκευασίας του φαγητού ή του φαρμάκου αν είναι αναγνωρίσιμο. Βοηθάει στη διάγνωση.
Συνοδός μαζί σας στο νοσοκομείο αν είναι δυνατό.

Συχνά λάθη που να αποφύγετε

Δεν χορηγείτε EpiPen σε ενδομυϊκή στο γλουτό — η σωστή θέση είναι ο εξωτερικός μηρός.
Δεν περιμένετε να δείτε αν περάσει σε αναπνευστικά συμπτώματα.
Δεν χρησιμοποιείτε παλαιά αντιισταμινικά σε αναφυλαξία αντί για αδρεναλίνη. Το αντιισταμινικό βοηθάει στο εξάνθημα. Δεν αντιμετωπίζει το πρήξιμο των αεραγωγών ή τη πτώση πίεσης.
Δεν αρνείστε νοσοκομείο μετά τη χρήση EpiPen. Υπάρχει κίνδυνος για διφασική αντίδραση 2–24 ώρες αργότερα.

Κάλυψη ΓεΣΥ

Συνταγογραφούμενα αντιισταμινικά και η αδρεναλίνη σε σωληνάριο καλύπτονται από το ΓεΣΥ με τη βασική συμμετοχή του 1 ευρώ ανά φάρμακο. Η αναφυλαξία στο νοσοκομείο μέσω ΓεΣΥ είναι δωρεάν. Δείτε αναλυτικά στις Φαρμακευτικές Υπηρεσίες.

Συχνές ερωτήσεις

Πόσο γρήγορα ξεκινάει μια αναφυλαξία; Συνήθως μέσα σε λεπτά από την έκθεση. Σπανίως αργοπορημένα, ως δύο ώρες αργότερα. Σε ορισμένα φαγητά (κρέας) μπορεί να καθυστερήσει 3–6 ώρες.

Πρέπει να καλέσω 112 ή να πάω μόνος μου στο νοσοκομείο; Καλέστε 112. Είναι πιο γρήγορο γιατί οι διασώστες ξεκινούν θεραπεία στο σπίτι και ενημερώνουν το νοσοκομείο. Δεν οδηγείτε ποτέ μόνος σας σε αναφυλαξία.

Έχω αλλεργία στις σφήκες. Τι έχω στο σπίτι; Πάντα ένα EpiPen σε ισχύ, ένα αντιισταμινικό, και ένα γραπτό σχέδιο δράσης που έχετε συμφωνήσει με τον αλλεργιολόγο σας.

Παίρνω αντιισταμινικό προληπτικά πριν φάω; Όχι αυτόματα. Σε γνωστές αλλεργίες αυτό πρέπει να συζητηθεί με γιατρό. Πιθανόν να καλύπτετε το πρόβλημα και να καθυστερήσετε ζωτική αντιμετώπιση.

Είμαι τουρίστας και δεν μιλάω Ελληνικά. Καταλαβαίνουν στο 112; Ναι. Οι χειριστές της γραμμής 112 στην Κύπρο μιλούν Αγγλικά και άλλες γλώσσες της ΕΕ. Πείτε καθαρά «anaphylaxis» και τη διεύθυνση.

Πηγές

Στοιχεία για κάλυψη ΓεΣΥ, μητρώο σκευασμάτων και υπηρεσίες: Υπουργείο Υγείας Κύπρου — Φαρμακευτικές Υπηρεσίες. Το πρόγραμμα νυχτερινών φαρμακείων ενημερώνεται καθημερινά από τον Παγκύπριο Φαρμακευτικό Σύλλογο και διατίθεται live στο CyNightMeds.